به گزارش روابط عمومی‌شرکت سرمایه‌گذاری هلال‌احمر، جنگ علیه ایران، نه تنها باعث ایجاد اختلال عمده در عرضه نفت (در شرایط معمول بیش از 20 درصد نفت جهان از طریق این تنگه وارد بازار جهان می‌شود) و جهش قیمتی حدود 60 درصدی (طی 28 فوریه تا پایان مارس 2026) شده است؛ بلکه با توجه به شرایط راهبردی آبراهه‌ی مزبور از لحاظ صادرات سایر مواد و کالاها، برخی بخش‌های اقتصادی نظیر کشاورزی و همچنین صنایعی نظیر هوافضا، خودروسازی، الکترونیک و ... را نیز تحت اثرات نامطلوب قرار داده است.

ایجاد اختلال در انتقال بیش از یک سوم اوره مورد نیاز جهان از طریق تنگه هرمز،  صدمات جبران ناپذیری به بخش کشاورزی، تولید و تأمین مواد غذایی و صنایع شیمیایی در سطح جهان وارد کرده است. کاهش قابل توجه در میزان عرضه اوره و جهش قیمتی بیش از 56 درصدی در قیمت اوره (افزایش تا حدود 750 دلار به ازاء هر تن) از آغاز جنگ علیه ایران، به‌ط‌ور مستقیم بهای تمام‌شده تولید محصولات کشاورزی را افزایش داده تا حدی که بر اساس گزارش‌های جهانی، افزایش قیمت مواد غذایی مرتبط تا حدود 40 درصد (و البته کاهش قابل توجه در تولید) در سال 2026 قابل پیش‌بینی است.

حدود 24 درصد از آلومینیوم جهان از منطقه خاورمیانه تأمین می‌شود و حوزه خلیج فارس حدود ۹ درصد از ظرفیت جهانی تولید آلومینیوم را در اختیار دارد که با توجه به خروج برخی خطوط تولید کارخانجات بزرگ تولید آلومینیوم در خاورمیانه (کارخانه‌های آلومینیوم امال (EMAL) در امارات متحده عربی و آلومینیوم آلبا (ALBA) در بحرین) از مدار عملیات طی روزهای پایانی مارس 2026، قیمت این فلز افزایش یافته به نحویکه قیمت بیش از 3400 دلار را به ازاء هر تن در 30 ام ماه مارس 2026 در بورس لندن تجربه کرده و به بالاترین سطح چهار سال گذشته (۳۵۴۶.۵ دلار) نزدیک شده است. مخاطرات و نگرانی‌های موجود در رابطه با کاهش عرضه و افزایش قیمت آلومینیوم، به‌صورت مستقیم صنایع هواپیماسازی، هوافضا، خودروسازی و تولید لوازم خانگی را تهدید می‌کند.

خاورمیانه با تأمین ۴۵ درصد از صادرات جهانی گوگرد، نقش قلب تپنده صنایع متالورژی را ایفا می‌کند. با توجه بحران ایجادشده در حوزه خلیج فارس از آغاز جنگ علیه ایران، افزایش قیمت بیش از 43 درصد و کاهش قابل توجه در (حدود 75 درصد) عرضه گوگرد از این منطقه، صنایع معدنی (به ویژه فرآیندهای استخراج مس و تولید اسید سولفوریک که نقش اساسی در پردازش کانی‌های فلزی دارد)، صنایع فناوری نیمه‌هادی، الکترونیک، مواد شیمیایی و حتی داروسازی را با مخاطرات قابل ملاحظه مواجه می‌کند.

در نتیجۀ اختلال در عملیات استخراج گاز طبیعی در کشور قطر از آغاز جنگ علیه ایران از 28 فوریه، تولید جهانی و صادرات حدود یک ‌سوم هلیوم مایع (هلیوم، یکی از محصولات جانبی حاصل از فرآوری گاز است) متوقف شده است. بنابراین، صنایع مهمی نظیر تولید نیمه‌هادی‌ها و تراشه‌های الکترونیکی و هوش مصنوعی، تجهیزات و خدمات پزشکی به‌ویژه راه‌اندازی دستگاه‌های تصویربرداری (MRI) و صنایع هوافضا نیز با توجه به کاهش عرضه‌ی هلیوم، با چالش‌های عمده روبرو شده‌اند.

بر اساس اطلاعات موجود، حدود 15 درصد پلی‌اتیلن مورد نیاز جهان (یکی از محصولات مهم صنایع پتروشیمی) از تنگه هرمز عبور می‌کند؛ تنش‌های اخیر موجب اختلال در عرضه حدود ۵۰ درصد از جریان پلی‌اتیلن عبوری از این مسیر شده و صنایع تولید بسیاری از محصولات پلاستیکی شامل انواع بسته‌بندی‌ها، لوله‌ها، بطری‌ها و فیلم‌های پلاستیکی را تحت‌الشعاع قرارداده است. شایان ذکر است به دلیل وابستگی صنایع خودروسازی، الکترونیک، تجهیزات پزشکی، ساختمان به مواد پلیمری (علی‌الخصوص پلی‌اتیلن)، کاهش عرضه و افزایش قیمت پلی‌اتیلن بر صنایع مذکور نیز اثرگذار است.

کاهش ارزش قابل ملاحظه در بازار سرمایه کشورهای امریکا (نیویورک)، انگلستان (لندن)، آلمان (فرانکفورت)،  ژاپن (توکیو) و چین (شانگهای) از یک سو و ایجاد بحران در ابعاد کاهش عرضه و افزایش چشمگیر قیمت در برخی بخش‌های اقتصادی (به‌ویژه نفت و گاز و پتروشیمی) و برخی صنایع و فرآیند تولید بعضی مواد و کالاها از سوی دیگر، سبب شده تا آغاز جنگ علیه ایران در فوریه 2026، از سوی برخی گزارش‌های معتبر بین‌المللی، به‌عنوان عامل اساسی و زمینه‌ساز برای افزایش تورم و ایجاد رکود (بحران) در نظام اقتصاد بین‌الملل و کاهش قابل ملاحظه در رشد اقتصادی جهان در سال 2026 معرفی شود.

نویسنده: منصور ملکی