به گزارش روابط عمومی‌شرکت سرمایه‌گذاری هلال‌احمر، برخی پیامدهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و زیستی جنگ علیه ایران در این گزارش مورد بررسی قرار گرفته است.

۱- رشد بیش از ۶۰ درصدی قیمت نفت/کاهش چشمگیر عرضه نفت و مواد پتروشیمی از آغاز جنگ

از آغاز جنگ در 28 فوریه تا پایان مارس ۲۰۲۶، شاخص نفت برنت که معمولاً معیار اصلی خبرهای جهانی درباره «قیمت نفت» است، از حدود 72.5 دلار در هر بشکه به حدود 116.2 دلار افزایش یافته و بیش از ۶۰ درصد رشد را در بازه زمانی حدود یک ماهه تجربه کرده است.

شایان توجه است روند تغییرات قیمت بر اساس اقدامات ایران در مدیریت تنگه هرمز (به‌عنوان یکی از گذرگاه‌های اصلی صادرات نفت جهان با ترانزیت حدود 21 میلیون بشکه نفت در روز در شرایط معمول) و همچنین برخی اخبار دیپلماتیک، یکنواخت نبوده و قیمت در بازار نفت به علت انتشار بعضی از خبرهای صرفاً سیاسی، روند نزولی داشته که افت تا ۹۵.۹۲ دلار در ۲۳ مارس از آن جمله است که با توجه به تداوم نگرانی‌ها در سطح جهان در رابطه با ریسک میزان عرضه و مسیر تردد نفت، روند صعودی ادامه یافته است. در واقع، بازار واقعیت سخت جنگ را پذیرفته و براساس واقعیات و نه بازی‌های روانی واکنش نشان داده و سیر صعودی قیمت نفت قابل پیش‌بینی است.

شایان ذکر است آغاز جنگ با ایران موجب کاهش قابل توجه در عرضه مواد پتروشیمی نیز شده است. در شرایط عادی، سالانه ۲۰ تا ۲۵ میلیارد دلار مواد پتروشیمی از تنگه هرمز عبور می‌کند که با توجه به شرایط جنگ، عرضه ۵۰ درصد پلی‌اتیلن و ۱.۲ میلیون بشکه نفت در روز مختل شده است.

۲- کاهش عرضه و افزایش قابل توجه قیمت گاز طبیعی مایع در سطح جهان

در پی آسیب‌های جدی بر بزرگ‌ترین‌هاب LNG جهان، حدود 17 درصد از ظرفیت صادراتی کشور قطر معادل ۱۲.۸ میلیون تن گاز طبیعی مایع در سال از مدار خارج شده و عرضه جهانی LNG بین ۳ تا ۵ درصدی کاهش یافته است. به‌طور همزمان، قیمت گاز اروپا با رشد بیش از 30 درصدی از ۴۵ تا۵۰ دلار به حدود ۵۷ تا۶۵ دلار بر مگاوات‌ساعت رسیده است.

در این خصوص، قیمت اوره هم ظرف بازه زمانی یک ماه از آغاز جنگ، حدود 28 درصد رشد کرده که به‌صورت مستقیم بر افزایش قیمت غذا در سطح جهان اثرگذار است.

۳- کاهش چشمگیر ارزش بورس آمریکا

بازار بورس آمریکا به عنوان بزرگترین بازار بورس جهان ، از ابتدای جنگ ایران حدود ده درصد کاهش ارزش داشته است که یکی از بزرگترین ریزش‌های بازار بورس آمریکا در سال‌های اخیر است؛ برآوردهای موجود در گزارش‌های اخیر بین‌المللی نشان می‌دهد در صورتی که حداقل سه ماه جنگ با ایران و محدودیت جدی در تنگه هرمز ادامه داشته باشد و قیمت جهانی نفت به محدوده ۱۵۰ دلار افزایش پیدا کند، اقتصاد جهانی، وارد دوره رکود اقتصادی عمیق می‌شود.

بر اساس آخرین گزارش‌ها، شاخص S&P500  از زمان آغاز جنگ با ایران در ۲۸ فوریه طی یک ماه در مجموع ۴.۵ تریلیون دلار از ارزش بازار خود را از دست داده است.

۴- افزایش شکنندگی ساختار اقتصادی و اجتماعی امریکا

سازمان توسعه و همکاری اقتصادی هشدار داده جنگ با ایران و اختلال قابل توجه در صادرات انرژی، می‌تواند تورم امریکا در سال ۲۰۲۶ را به ۴.۲ درصد برساند که بالاترین سطح در میان کشورهای گروه هفت است. بر اساس گزارش (OECD)، تورم در امریکا در سال 2026 نسبت به پیش‌بینی قبلی، ۱.۲ درصد بیشتر خواهد شد. در واقع، افزایش قیمت نفت منجر به افزایش تورم در سطح جهان و امریکا، رشد قیمت سوخت (به‌ویژه بنزین که در 28 فوریه قیمت بیش از 8 دلار به ازاء هر گالن را در ایالت کالیفرنیا و شهر لس‌آنجلس تجربه کرده است) و کالاها، افزایش هزینه‌های تولیدی بنگاه‌های غربی و قیمت محصولات کشاورزی (به دلیل افزایش قیمت اوره و کود) شده و تأمین مواد غذایی و کالاهای مصرفی را نیز برای جوامع غربی با دشواری مواجه کرده و اعتراض‌های مردمی‌گسترده در شهرهای مختلف امریکا را در پی داشته است.

از سوی دیگر، ساختار مالی دولت آمریکا در حال حاضر در شکننده‌ترین وضعیت چند دهه اخیر قرار گرفته است. به نحویکه بدهی عمومی فدرال اکنون از ۳۴ تریلیون دلار عبور کرده و نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی (حدود 30 تریلیون دلار در سال 2025) از 115 درصد فراتر رفته است. این سطح از بدهی در امریکا، آخرین بار پس از جنگ جهانی دوم مشاهده شده است.

۵- افزایش صادرات نفت ایران و اثرات قیمتی در اقتصاد کشاورزی

بر اساس آخرین گزارش‌های جهانی، طی بازه زمانی یک ماهه اخیر، میزان صادرات نفت ایران از یک میلیون و صد هزار بشکه در روز (با تخفیف ۱۰ تا ۱۵ دلاری) به حدود دو میلیون و دویست هزار بشکه در روز افزایش یافته است. همچنین میزان تخفیف ارائه‌شده به حدود ۲ تا ۳ دلار در هر بشکه کاهش پیدا کرده که به معنای فروش با حجم بیشتر و  قیمت مؤثرتر و افزایش قابل توجه درآمدهای نفتی ایران است. از زمان آغاز تحولات اخیر، ایران به‌طور میانگین روزانه حدود ۱۴۰ میلیون دلار درآمد مستمر نفتی کسب کرده است.

با توجه به عبور حدود 25 درصد کودهای نیتروژنی و 20 درصد گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز (گاز طبیعی ماده اولیه کودهای نیتروژنی)، مدیریت ایران بر تردد در این آبراهه‌ی راهبردی، علاوه بر اقتصاد انرژی، اقتصاد کشاورزی را نیز تحت‌الشعاع قرار داده است؛ پیش‌بینی سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد، از افزایش 15 تا 20 درصدی قیمت کود و رشد قابل توجه قیمت محصولات کشاورزی و مواد غذایی در شش‌ماهه نخست سال 2026 حکایت دارد. شایان ذکر است برخی گزارش‌های جهانی نشان می‌دهد در بازه زمانی یک ماهه از آغاز جنگ علیه ایران، قیمت کود حدود 40 درصد افزایش یافته است.

۶- افزایش احتمال بحران‌ دسترسی به آب آشامیدنی در کشورهای حوزه خلیج فارس

کشورهای خشک عربی حاشیه خلیج فارس به‌طور فزاینده‌ای به نمک‌زدایی آب یا همان تأسیسات آب‌شیرین‌کن وابسته بوده و بیش از ۹۰ درصد آب آشامیدنی بحرین، کویت و قطر و تقریباً همین میزان در عمان از طریق تأسیسات آب‌شیرین‌کن تأمین می‌کند. این رقم برای عربستان سعودی حدود ۷۰ درصد و در امارات متحده عربی نزدیک به ۴۰ درصد است. جمعیت‌های به‌سرعت در حال رشد و صنایع پرمصرف این کشورها، موجب شده تا زیرساخت‌های تأمین آب (به‌ویژه آب آشامیدنی) از تأسیسات راهبردی  به‌شمار رفته و از دست دادن تأسیسات فعلی، کشورهای حوزه خلیج فارس را با بحران زیستی مواجه ‌کند.

نویسنده: منصور ملکی